Licht en donker

In de laatste dagen van de maand februari dacht ik regelmatig aan de eerste regels van het gedicht ‘Februarizon’ van Paul Rodenko:

Weer gaat de wereld als een meisjeskamer open;

het straatgebeuren zeilt uit witte verten aan

arbeiders bouwen met aluinen handen aan

een raamlooshuis van trappen en piano’s.

(…)

Deze woorden roepen voor mij meteen de sfeer op van geuren en geluiden die je kunt ervaren bij het doorbreken van de eerste lentezon – dit jaar na maanden grauwe en grijze luchten waar maar geen einde aan leek te komen. En het was dit jaar niet alleen de lentezon die de wereld opende: eind februari kwam een einde aan een serie lockdowns die twee jaar lang ons leven bepaalden.

Tegelijk gebeurde er juist in die week iets dat onze pas geopende wereld overschaduwde. Rusland viel Oekraïne binnen en al snel werden we geconfronteerd met beelden vol angst, trauma, vernietiging, honger en dorst. We zagen het harde gezicht van een president bij wie geen enkele openheid te bespeuren viel voor een ander perspectief op de werkelijkheid dan het zijne, laat staan voor het lijden van de Oekraïners. Ondertussen veranderde zijn eigen land – vanwege ingrijpende sancties en het opschorten van allerlei vrijheden – steeds meer in een gesloten natie, een land in isolement.

Hoe heerlijk de eerste lentezon ook is, in zo’n wereld hebben we in de eerste plaats de doorbraak nodig van het heldere licht dat bevrijdt. We hoorden het in de oproep van de Oekraïense president Zelensky aan het Europees parlement: ‘Bewijs dat jullie ons niet laten vallen. Laat zien dat je aan onze kant staat. Dan zal licht van het donker winnen en het leven van de dood’.

Zijn woorden bepaalden mij bij waar het uiteindelijk om draait in het paasfeest: solidariteit, tot het uiterste. Een mens die in zijn verbondenheid met God niets uit de weg gaat, ook niet lijden en dood. En dat is uniek. Hoewel Europa niet eerder zo eensgezind was en nog veel meer delen van de wereld achter Oekraïne lijken te staan, merken we ook dat we niet tot het uiterste kunnen gaan – om te voorkomen dat dit conflict escaleert naar een wereldwijde oorlog. Het maakt maar weer eens duidelijk hoe radicaal en onmogelijk het paasverhaal eigenlijk is. Omdat het gaat over licht dat van het donker wint en het leven van de dood.

ds. Jessa van der Vaart

 

Illustratie: Maurice Denis (1870-1943), Het mysterie van Pasen